Juf Kiet stopt ‘min of meer’ na ruim 50 jaar onderwijs: ‘Kinderen zouden zich meer moeten vervelen’

Na meer dan vijftig jaar stopt Kiet Engels ‘min of meer’ met werken in het onderwijs. Ze werd in 2016 bekend door de documentaire De kinderen van juf Kiet, die een Gouden Kalf won. „Je moet lesgeven alsof je in het theater staat.”

De plataan op het schoolplein van Het Palet in Hapert, door haarzelf aangeplant, is een mooie metafoor, meent Kiet Engels (69), die met haar man in Knegsel woont. „Die boom is met mij meegegroeid.”

Die boom was Engels zelf voor de generaties kinderen die zij sinds augustus 1975 in de klas heeft gehad. Om bij te schuilen of zich door te laten inspireren. Dat ze weleens met oud-leerlingen op een terras zit of voor hun bruiloft uitgenodigd wordt, zegt veel. „Ze hebben het bij ons in de klas als heel veilig ervaren, hoor ik terug.”

Engels werd in 2016 in één klap bekend door de documentaire De kinderen van juf Kiet, waarin haar klas met vluchtelingenkinderen een jaar lang gevolgd werd. Ze oogstte lof om haar duidelijke - sommigen zullen zeggen: strenge - maar invoelende manier van lesgeven. De film won het Gouden Kalf voor beste lange documentaire.

„Deze kinderen spreken de taal niet, maar voor de rest doe je als juf hetzelfde. Het is soms, figuurlijk, vechten en als ze vertrekken zie je hoe ze zijn gegroeid. Net als in een gewone schoolklas. Je moet juist geen andere accenten leggen.”

Met de meeste kinderen komt het gewoon goed, stelt Engels. „We moeten meer vertrouwen hebben in kinderen. En in leerkrachten, want zij voelen vaak intuïtief aan wat een kind nodig heeft. Dan hoeven we niet zo veel verslagen te schrijven.”

In bomen klimmen

Ze haalt de metafoor van de boom weer aan. „Zelfs traag groeiende bomen kunnen de top bereiken. Dat laatste citaat is niet van mij”, benadrukt ze. Te veel eer voelt ongemakkelijk, ze blijft liever op de achtergrond.

De achtbaan waarin Engels makkelijk had kunnen belanden na de veelgeprezen documentaire, heeft ze door haar nuchterheid tot een rustige rit weten te beperken. „Als het ging om aandacht voor de kinderen, deed ik interviews. Maar tv-spelletjes wees ik af.” Een prestigieuze pedagogische prijs schoof ze een dag later al door naar het hele schoolteam.

Kinderen zijn in wezen hetzelfde gebleven, meent ze. „Toen ik startte, had de jeugd meer kans om buiten te spelen of in bomen te klimmen. Bij beweeglijke kinderen van nu denk ik: dat zijn de oerkinderen, de jagers.”

De wereld om hen heen is veranderd. „Vroeger deden kinderen hun ontdekkingen als ze buiten over een sloot sprongen. Nu moet dat meer op school gebeuren. Er is in het onderwijs gelukkig meer ruimte gekomen voor de eigen ideeën van kinderen. Je kunt niet iedereen in dezelfde mal persen.”

Meer vervelen

Kinderen zouden zich meer moeten vervelen, meent Kiet. „Dan ontstaan de mooiste ideeën.” Ze is gefascineerd door het oerbrein en instincten. „Als leerkracht moet je in het oog hebben wie iemand in de kern is. Binnen de grenzen die je stelt, geef je hen de ruimte om te groeien.”

Het respect voor andere culturen neemt in Nederland af, merkt Engels. „Ik zeg tegen mijn buitenlandse kinderen: ‘Je krijgt het tien keer zo moeilijk als een Nederlands kind.’ Ik zie dat ze heel erg gemotiveerd zijn, omdat ze wel moeten.”

Klassen met vluchtelingenkinderen zijn er niet meer op Het Palet. „Het is heel jammer dat die neveninstroom is opgeheven. Leerlingen hebben er veel baat bij gehad.” Engels geeft nu les aan een ‘gewone’ kleuterklas.

Na dit schooljaar stopt Kiet ‘min of meer’. „Na 48 jaar fulltime werken moet je niet in één keer stoppen. Ik ben oproepbaar als het nodig is. Het onderwijs levert heel veel onbetaalbare momenten op, ik vind het nog steeds zo leuk.”

‘Akke takje nova’

Naast kleuters en nieuwkomers heeft Engels ook eens voor groep 7 gestaan. „Ik had moeite om de lesmethodes binnen de tijd te behandelen. Dan komen de verhalen om de hoek kijken.”

„Het onderwijs brengt je eigen verwondering terug.” Ze houdt ervan samen verhalen te verzinnen. Als er stil door een bos geslopen moet worden, zegt juf Kiet fluisterend en bezwerend: ‘akke takje nova’. „Je moet lesgeven alsof je in het theater staat.”

’s Morgens is Engels al om 07.00 uur op school. „Ik wil rust in mijn systeem voordat de kinderen komen. Ze zijn heel gevoelig voor de gemoedstoestand van de leerkracht.” In een klas is geen dag hetzelfde. „Iedere dag begin je met een schone lei. Dat is belangrijk; daar moeten kinderen op kunnen vertrouwen.”

„Maar gedragsregels, daar mag je een kind absoluut op aanspreken. Als ik vraag waarom ze iets gedaan hebben, hoeven ze bij mij niet aan te komen met: ‘Ik weet het niet’. Dan verzin je maar wat.”

Bron: Ed.nl